İlk Hadis Eserleri

a)Siyer ve Mağazi Kitapları;
Tedvin devri başladığı zaman bazı müellifler Hz.Peygamberin dinle ilgili hadislerini toplarken, bazılarıda Mekke ve Medinedeki yaşayışı , Peygamberlikten önce ve sonraki şahsi hayatı, fiil ve davranışları, ahlak, kısacası sireti ve gazveleri ile ilgili haberleri toplamayı ihmal etmediler.

b)Sünen Kitapları;
Fıkıh bablarına göre tasnif edilmiş ahkam hadislerini ihtiva eden kitaplara sünen adı verilmiştir. Bu kitaplarda yer alan hadisler Hz.Peygamberin söz fiil ve takrirlerinden ibaret olan ve merfu sayılan haberlerdir. Bu bakımdan bir sünen kitabında yer alan hadisleri İbadat, muamelat ve ukubata ait olmaları itibariyle üç grupta toplamak mümkündür.
Meşhur olanlar:En Nesai ve Süneni, Ebu Davut ve Süneni, Ettirmizi ve Süneni, İbni Mace ve Süneni,

c)Camiler;Bunlarda Sünenler gibi ibadat, muamelat ve ukubata ait bablara göre tasnif edilmiş hadisleri ihtiva ederler; ancak Camilerin ihtiva ettikleri hadisler sadece bu konularla ilgili hadislerden ibaret değildirler. Bunlara ilaveten Camilerde çok daha değişik konulardaki hadislere de yer verilmiştir. Mesela Kuran Faziletleri, tefsir, yaratılışın başlangıcı, geçmiş peygamberler, menakıb, Hz.Peygamberin sireti, ve mağazisi, halifeleri ve ashabının faziletleri, iman, tevhid, ve bunun gibi diğer bazı konulara ait hadislere sünenlerde rastlanmaz. Bu bakımdan camiler isminde delalet ettiği gibi akla gelebilecek her konudaki müşkilin halli için başvurulabilecek en mufassal hadis kolleksiyonları sayılır.
Meşhur olanlar: El Buhari ve El Camius Sahihi, Muslim ve El Camis Sahihi,

d)Müsnedler;
Bu hadislerde konular dikkate alınmamış sadece rivayet eden sahabiler veya sahabiden sonraki ravilerden birinin altında bütünüyle ele alınmıştır.
Müsned kelimesinin isnad edilmiş manasına geldiği gözönünde bulundurulursa müsned eserlerde Hz.Peygamberden rivayet edilen hadislerin isnad edildikleri sahabi ravilerine delalalet etmek üzere bu çeşit eserlere müsned denildiği kolayca anlaşılır.
Meşhur olanları:Ahmet bin Hanbel ve Müsnedi,
e)Musannaflar;Sünen denilen hadis kitaplarından ayrı bir özellik taşımazlar. Muhtemelen bu eserlerde de fıkıh ahkamına muteallık hadisler tasnife tabi tutuldukları için, yapılan işe delalet etmek üzere musannaf tabiri kullanılmıştır.Bu bakımdan ihtiva ettikleri konular bakımından sünenlerle camiler arasında mütalaa etmek mümkündür.

f)Belirli bir konuya tahsis edilmiş kitaplar;
Camilere vücut veren belirli bir konuya tahsis edildikleri görülür.

Hadis Tarihi/Talat Koçyiğit